บทความ · ถอดแบบ–ประมาณราคา

ถอดแบบบ้านเอง หรือจ้างถอดแบบ–ประมาณราคา: ขั้นตอนและค่าใช้จ่าย

ก่อนจะจ้างคนรับถอดแบบประมาณราคา หรือลงมือถอดแบบบ้านเอง ควรรู้ว่างานถอดแบบมีขั้นตอนอะไร ทำเองต้องมีอะไรบ้าง และถ้าจ้าง ควรได้เอกสารอะไรกลับมา — หน้านี้สรุปให้ครบ พร้อมเครื่องมือฟรีที่ใช้ถอดแบบจากไฟล์ PDF ได้ทันที

อัปเดต 17 พ.ย. 2569

พื้นฐาน

ถอดแบบ–ประมาณราคา คืออะไร

ถอดแบบ คือการอ่านแบบก่อสร้างแล้วคิดปริมาณงานของแต่ละรายการ เช่น ปริมาตรคอนกรีต พื้นที่ไม้แบบ น้ำหนักเหล็กเสริม พื้นที่ผนัง จำนวนประตู–หน้าต่าง ดวงโคม และสุขภัณฑ์

ประมาณราคา คือการนำปริมาณที่ถอดได้ไปคูณราคาวัสดุและค่าแรงต่อหน่วย แล้วรวมเป็นตาราง BOQ (Bill of Quantities) แยกตามหมวดงาน ถ้าเป็นงานภาครัฐ จะต้องทำราคากลางด้วยแบบฟอร์ม ปร. และคูณ Factor F ต่ออีกขั้น

ขั้นตอน

ขั้นตอนถอดแบบบ้าน ทีละหมวดงาน

ลำดับนี้ใช้ได้ทั้งตอนถอดแบบเอง และใช้ตรวจงานของคนที่จ้างมา

  1. เตรียมแบบให้ครบ และตรวจมาตราส่วน

    รวบรวมแบบสถาปัตยกรรม แบบโครงสร้าง แบบไฟฟ้าและสุขาภิบาล พร้อมรายการประกอบแบบ (สเปกวัสดุ) ถ้าเป็นไฟล์ PDF ให้เทียบมาตราส่วนกับระยะที่เขียนบอกไว้ในแบบก่อนเริ่มวัด

    เครื่องมือ: วัดระยะ–หาพื้นที่บนแบบ PDF

  2. งานโครงสร้าง

    เสาเข็ม ฐานราก ตอม่อ คานคอดิน เสา คาน พื้น และบันได — คิดปริมาตรคอนกรีต พื้นที่ไม้แบบ และน้ำหนักเหล็กเสริม เหล็กเส้นควรทำรายการตัด (Bar Cut List) เพื่อรู้จำนวนท่อนที่ต้องซื้อจริงรวมเศษ

    เครื่องมือ: คำนวณแผนตัดเหล็กเสริม (Bar cut)

  3. งานสถาปัตยกรรม

    ผนัง งานฉาบ วัสดุปูพื้น ฝ้าเพดาน หลังคา ประตู–หน้าต่าง และสุขภัณฑ์ — ผนังคิดเป็นพื้นที่สุทธิหลังหักช่องประตูหน้าต่าง ส่วนประตู–หน้าต่างนับเป็นชุดตามแบบ

    เครื่องมือ: ถอดปริมาณผนังจากแปลน PDF · นับจำนวนในแปลน PDF

  4. งานระบบไฟฟ้าและประปา

    นับดวงโคม สวิตช์ เต้ารับ และอุปกรณ์สุขาภิบาลจากแปลน แล้ววัดความยาวท่อและสายตามแนวที่เดินในแบบ

    เครื่องมือ: นับจำนวนในแปลน PDF · วัดระยะบนแบบ PDF

  5. ใส่ราคาวัสดุ–ค่าแรง แล้วรวมเป็น BOQ

    แต่ละรายการมีปริมาณ หน่วย ราคาวัสดุและค่าแรงต่อหน่วย รวมเป็นยอดแยกหมวดงาน ควรจดแหล่งราคาและวันที่ของราคาที่ใช้ไว้ด้วย ถ้าเป็นงานภาครัฐ ให้ทำราคากลางด้วยแบบฟอร์ม ปร. และ Factor F

    เครื่องมือ: คำนวณ ปร.1(ก) · Factor F · ค่า K

  6. ตรวจทานก่อนส่ง

    ไล่ดูรายการที่หลุดหรือซ้ำ ตรวจหน่วย และเทียบอัตราส่วน เช่น น้ำหนักเหล็กต่อคอนกรีต 1 ลบ.ม. และพื้นที่ไม้แบบต่อคอนกรีต ถ้าตัวไหนสูงหรือต่ำผิดปกติ มักแปลว่าถอดผิดตรงนั้น

    เครื่องมือ: ตรวจอัตราส่วนเหล็ก/ไม้แบบต่อคอนกรีต

เปรียบเทียบ

ถอดแบบเอง vs จ้างถอดแบบ

เรื่องถอดแบบเองจ้างถอดแบบ
ค่าใช้จ่ายเวลาของคุณเอง กับค่าเครื่องมือ — มีตั้งแต่เครื่องมือฟรี จนถึงโปรแกรมแบบซื้อขาดค่าจ้างต่องาน ตามขนาดและขอบเขตงาน
ความรู้ที่ต้องมีอ่านแบบเป็น รู้รายการวัสดุ และวิธีคิดปริมาณแต่ละหมวดไม่ต้องมาก แต่ควรตรวจผลที่ได้รับเป็น
เมื่อแบบเปลี่ยนแก้เองได้ทันทีต้องรอผู้รับจ้าง ตามจำนวนรอบแก้ที่ตกลงไว้
ความถูกต้องขึ้นกับประสบการณ์ — การเทียบอัตราส่วนช่วยจับจุดผิดได้ขึ้นกับผู้รับจ้าง — ขอที่มาของปริมาณไว้ตรวจย้อน
เหมาะกับผู้รับเหมา ผู้ประมาณราคา และคนที่ต้องถอดแบบบ่อยเจ้าของบ้านที่สร้างครั้งเดียว หรืองานที่เร่งเวลา
ถ้าจะจ้าง

จ้างรับถอดแบบประมาณราคา ควรได้อะไร

สิ่งที่ควรได้เมื่อจ้างถอดแบบ

  • BOQ แยกหมวดงาน มีปริมาณ หน่วย ราคาต่อหน่วย และยอดรวม
  • ที่มาของปริมาณ (Backup Sheet หรือรายการคำนวณ) ที่ตรวจย้อนได้ทีละบรรทัด
  • ไฟล์ที่แก้ต่อได้ เช่น Excel นอกจากไฟล์ PDF
  • แหล่งราคาและวันที่ของราคาที่ใช้
  • รายการที่ไม่รวมในราคา เขียนไว้ชัด
  • จำนวนรอบแก้ และกำหนดส่งงาน

ค่าจ้างถอดแบบขึ้นกับอะไร

  • ขนาดและจำนวนชั้นของอาคาร รวมถึงจำนวนแผ่นแบบ
  • ความครบของแบบ — แบบไม่ครบ ผู้รับจ้างต้องสมมติรายละเอียดเพิ่ม
  • ขอบเขตงาน: เฉพาะปริมาณ ปริมาณพร้อมราคา หรือราคากลางงานภาครัฐ
  • ระยะเวลาที่ต้องการ งานเร่งมักมีค่าใช้จ่ายสูงกว่า

ขอใบเสนอราคาอย่างน้อย 2–3 ราย แล้วเทียบกับรายการทางซ้ายว่าใครส่งอะไรให้บ้าง

ถ้าจะทำเอง

เครื่องมือฟรีสำหรับถอดแบบจากแบบ PDF

ใช้บนเบราว์เซอร์ได้ทันที ไม่ต้องติดตั้ง ไฟล์แบบอยู่ในเครื่องของคุณ ไม่อัปโหลดขึ้นเซิร์ฟเวอร์

📏

วัดระยะ–หาพื้นที่บนแบบ PDF

ตั้งมาตราส่วนครั้งเดียว แล้ววัดความยาว หาพื้นที่ และนับจำนวนบนแบบได้ทันที

🔢

นับจำนวนในแปลน PDF

นับดวงโคม สวิตช์ เต้ารับ ฐานราก ประตู–หน้าต่าง จากสัญลักษณ์บนแปลนอัตโนมัติ

📐

ถอดปริมาณผนังจากแปลน PDF

สแกนแนวผนัง หักช่องประตูหน้าต่าง ได้พื้นที่ผนังสุทธิ พร้อมดูเป็น 3 มิติ

✂️

แผนตัดเหล็กเสริม (Bar cut)

ป้อนรายการเหล็ก เลือกความยาวท่อน 10/12 ม. ได้แผนตัดที่เศษน้อยที่สุด

📊

ตรวจอัตราส่วนเหล็ก/ไม้แบบ

เทียบน้ำหนักเหล็กและพื้นที่ไม้แบบต่อคอนกรีตกับช่วงเกณฑ์ รายองค์อาคาร

🧮

ปร.1(ก) · Factor F · ค่า K

หา Factor F ตาม ว 481 คำนวณค่า K และกระจายค่าก่อสร้างรายกลุ่มงาน

ถ้าต้องถอดแบบบ่อย: Estimate Construction Plus ทำ Backup Sheet, BOQ และราคากลาง ปร. (9,000 บาท ซื้อขาด ทดลองใช้ฟรีได้) · mTools Next ถอดปริมาณบนแบบ PDF (6,000 บาท ซื้อขาด มี Free Version)

FAQ

คำถามที่พบบ่อย

ถอดแบบกับประมาณราคาต่างกันอย่างไร?

ถอดแบบคือการหาปริมาณงานจากแบบก่อสร้าง ส่วนประมาณราคาคือการนำปริมาณนั้นคูณราคาวัสดุและค่าแรงจนได้ราคารวม ปกติทำต่อเนื่องกันจนได้ BOQ หนึ่งชุด

ไม่มีพื้นฐาน ถอดแบบบ้านเองได้ไหม?

ได้ถ้าอ่านแบบเป็น เริ่มจากงานที่วัดและนับได้ตรง ๆ ก่อน เช่น พื้นที่ห้อง ผนัง ประตู–หน้าต่าง ส่วนงานโครงสร้างต้องเข้าใจรายการประกอบแบบ ถ้าไม่มั่นใจ จะจ้างถอดแบบแล้วใช้เครื่องมือฟรีสุ่มตรวจบางหมวดงานก็ได้

thaiestimate.com รับถอดแบบไหม?

ไม่ได้รับงานถอดแบบ — thaiestimate.com พัฒนาโปรแกรมและเครื่องมือสำหรับถอดแบบ–ประมาณราคา ถ้าจะจ้างผู้รับถอดแบบ ใช้รายการ "สิ่งที่ควรได้เมื่อจ้างถอดแบบ" ในหน้านี้เทียบใบเสนอราคาได้

ใช้ Excel ถอดแบบได้ไหม?

ได้ หลายคนทำ BOQ ใน Excel อยู่แล้ว แต่ต้องตั้งสูตรและพิมพ์ค่าที่วัดจากแบบลงช่องเอง โปรแกรมช่วยให้ส่งค่าที่วัดบนแบบ PDF เข้าตารางได้ตรง และยังส่งออกรายงาน BOQ เป็น Excel ได้ (ดูตารางเทียบ)

ยังไม่มีแบบ อยากรู้งบสร้างบ้านคร่าว ๆ ทำอย่างไร?

ถ้ายังไม่มีแบบก็ยังถอดแบบไม่ได้ ใช้วิธีคิดงบต่อตารางเมตรไปก่อน เช่น เครื่องคำนวณงบสร้างบ้านต่อตารางเมตร แล้วค่อยถอดแบบละเอียดเมื่อได้แบบจริง

เริ่มถอดแบบจากไฟล์ PDF ของคุณ

ลองเครื่องมือฟรีบนเว็บก่อน แล้วค่อยขยับไปใช้โปรแกรมเมื่อต้องทำ BOQ ทั้งโครงการ