ก่อนจะจ้างคนรับถอดแบบประมาณราคา หรือลงมือถอดแบบบ้านเอง ควรรู้ว่างานถอดแบบมีขั้นตอนอะไร ทำเองต้องมีอะไรบ้าง และถ้าจ้าง ควรได้เอกสารอะไรกลับมา — หน้านี้สรุปให้ครบ พร้อมเครื่องมือฟรีที่ใช้ถอดแบบจากไฟล์ PDF ได้ทันที
อัปเดต 17 พ.ย. 2569
ถอดแบบ คือการอ่านแบบก่อสร้างแล้วคิดปริมาณงานของแต่ละรายการ เช่น ปริมาตรคอนกรีต พื้นที่ไม้แบบ น้ำหนักเหล็กเสริม พื้นที่ผนัง จำนวนประตู–หน้าต่าง ดวงโคม และสุขภัณฑ์
ประมาณราคา คือการนำปริมาณที่ถอดได้ไปคูณราคาวัสดุและค่าแรงต่อหน่วย แล้วรวมเป็นตาราง BOQ (Bill of Quantities) แยกตามหมวดงาน ถ้าเป็นงานภาครัฐ จะต้องทำราคากลางด้วยแบบฟอร์ม ปร. และคูณ Factor F ต่ออีกขั้น
ลำดับนี้ใช้ได้ทั้งตอนถอดแบบเอง และใช้ตรวจงานของคนที่จ้างมา
รวบรวมแบบสถาปัตยกรรม แบบโครงสร้าง แบบไฟฟ้าและสุขาภิบาล พร้อมรายการประกอบแบบ (สเปกวัสดุ) ถ้าเป็นไฟล์ PDF ให้เทียบมาตราส่วนกับระยะที่เขียนบอกไว้ในแบบก่อนเริ่มวัด
เครื่องมือ: วัดระยะ–หาพื้นที่บนแบบ PDF
เสาเข็ม ฐานราก ตอม่อ คานคอดิน เสา คาน พื้น และบันได — คิดปริมาตรคอนกรีต พื้นที่ไม้แบบ และน้ำหนักเหล็กเสริม เหล็กเส้นควรทำรายการตัด (Bar Cut List) เพื่อรู้จำนวนท่อนที่ต้องซื้อจริงรวมเศษ
เครื่องมือ: คำนวณแผนตัดเหล็กเสริม (Bar cut)
ผนัง งานฉาบ วัสดุปูพื้น ฝ้าเพดาน หลังคา ประตู–หน้าต่าง และสุขภัณฑ์ — ผนังคิดเป็นพื้นที่สุทธิหลังหักช่องประตูหน้าต่าง ส่วนประตู–หน้าต่างนับเป็นชุดตามแบบ
เครื่องมือ: ถอดปริมาณผนังจากแปลน PDF · นับจำนวนในแปลน PDF
นับดวงโคม สวิตช์ เต้ารับ และอุปกรณ์สุขาภิบาลจากแปลน แล้ววัดความยาวท่อและสายตามแนวที่เดินในแบบ
เครื่องมือ: นับจำนวนในแปลน PDF · วัดระยะบนแบบ PDF
แต่ละรายการมีปริมาณ หน่วย ราคาวัสดุและค่าแรงต่อหน่วย รวมเป็นยอดแยกหมวดงาน ควรจดแหล่งราคาและวันที่ของราคาที่ใช้ไว้ด้วย ถ้าเป็นงานภาครัฐ ให้ทำราคากลางด้วยแบบฟอร์ม ปร. และ Factor F
เครื่องมือ: คำนวณ ปร.1(ก) · Factor F · ค่า K
ไล่ดูรายการที่หลุดหรือซ้ำ ตรวจหน่วย และเทียบอัตราส่วน เช่น น้ำหนักเหล็กต่อคอนกรีต 1 ลบ.ม. และพื้นที่ไม้แบบต่อคอนกรีต ถ้าตัวไหนสูงหรือต่ำผิดปกติ มักแปลว่าถอดผิดตรงนั้น
เครื่องมือ: ตรวจอัตราส่วนเหล็ก/ไม้แบบต่อคอนกรีต
| เรื่อง | ถอดแบบเอง | จ้างถอดแบบ |
|---|---|---|
| ค่าใช้จ่าย | เวลาของคุณเอง กับค่าเครื่องมือ — มีตั้งแต่เครื่องมือฟรี จนถึงโปรแกรมแบบซื้อขาด | ค่าจ้างต่องาน ตามขนาดและขอบเขตงาน |
| ความรู้ที่ต้องมี | อ่านแบบเป็น รู้รายการวัสดุ และวิธีคิดปริมาณแต่ละหมวด | ไม่ต้องมาก แต่ควรตรวจผลที่ได้รับเป็น |
| เมื่อแบบเปลี่ยน | แก้เองได้ทันที | ต้องรอผู้รับจ้าง ตามจำนวนรอบแก้ที่ตกลงไว้ |
| ความถูกต้อง | ขึ้นกับประสบการณ์ — การเทียบอัตราส่วนช่วยจับจุดผิดได้ | ขึ้นกับผู้รับจ้าง — ขอที่มาของปริมาณไว้ตรวจย้อน |
| เหมาะกับ | ผู้รับเหมา ผู้ประมาณราคา และคนที่ต้องถอดแบบบ่อย | เจ้าของบ้านที่สร้างครั้งเดียว หรืองานที่เร่งเวลา |
ขอใบเสนอราคาอย่างน้อย 2–3 ราย แล้วเทียบกับรายการทางซ้ายว่าใครส่งอะไรให้บ้าง
ใช้บนเบราว์เซอร์ได้ทันที ไม่ต้องติดตั้ง ไฟล์แบบอยู่ในเครื่องของคุณ ไม่อัปโหลดขึ้นเซิร์ฟเวอร์
ตั้งมาตราส่วนครั้งเดียว แล้ววัดความยาว หาพื้นที่ และนับจำนวนบนแบบได้ทันที
นับดวงโคม สวิตช์ เต้ารับ ฐานราก ประตู–หน้าต่าง จากสัญลักษณ์บนแปลนอัตโนมัติ
สแกนแนวผนัง หักช่องประตูหน้าต่าง ได้พื้นที่ผนังสุทธิ พร้อมดูเป็น 3 มิติ
ป้อนรายการเหล็ก เลือกความยาวท่อน 10/12 ม. ได้แผนตัดที่เศษน้อยที่สุด
เทียบน้ำหนักเหล็กและพื้นที่ไม้แบบต่อคอนกรีตกับช่วงเกณฑ์ รายองค์อาคาร
หา Factor F ตาม ว 481 คำนวณค่า K และกระจายค่าก่อสร้างรายกลุ่มงาน
ถ้าต้องถอดแบบบ่อย: Estimate Construction Plus ทำ Backup Sheet, BOQ และราคากลาง ปร. (9,000 บาท ซื้อขาด ทดลองใช้ฟรีได้) · mTools Next ถอดปริมาณบนแบบ PDF (6,000 บาท ซื้อขาด มี Free Version)
ถอดแบบคือการหาปริมาณงานจากแบบก่อสร้าง ส่วนประมาณราคาคือการนำปริมาณนั้นคูณราคาวัสดุและค่าแรงจนได้ราคารวม ปกติทำต่อเนื่องกันจนได้ BOQ หนึ่งชุด
ได้ถ้าอ่านแบบเป็น เริ่มจากงานที่วัดและนับได้ตรง ๆ ก่อน เช่น พื้นที่ห้อง ผนัง ประตู–หน้าต่าง ส่วนงานโครงสร้างต้องเข้าใจรายการประกอบแบบ ถ้าไม่มั่นใจ จะจ้างถอดแบบแล้วใช้เครื่องมือฟรีสุ่มตรวจบางหมวดงานก็ได้
ไม่ได้รับงานถอดแบบ — thaiestimate.com พัฒนาโปรแกรมและเครื่องมือสำหรับถอดแบบ–ประมาณราคา ถ้าจะจ้างผู้รับถอดแบบ ใช้รายการ "สิ่งที่ควรได้เมื่อจ้างถอดแบบ" ในหน้านี้เทียบใบเสนอราคาได้
ได้ หลายคนทำ BOQ ใน Excel อยู่แล้ว แต่ต้องตั้งสูตรและพิมพ์ค่าที่วัดจากแบบลงช่องเอง โปรแกรมช่วยให้ส่งค่าที่วัดบนแบบ PDF เข้าตารางได้ตรง และยังส่งออกรายงาน BOQ เป็น Excel ได้ (ดูตารางเทียบ)
ถ้ายังไม่มีแบบก็ยังถอดแบบไม่ได้ ใช้วิธีคิดงบต่อตารางเมตรไปก่อน เช่น เครื่องคำนวณงบสร้างบ้านต่อตารางเมตร แล้วค่อยถอดแบบละเอียดเมื่อได้แบบจริง
ลองเครื่องมือฟรีบนเว็บก่อน แล้วค่อยขยับไปใช้โปรแกรมเมื่อต้องทำ BOQ ทั้งโครงการ